نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانش‌آموخته کارشناسی ارشد معارف قرآن دانشگاه مفید، قم، ایران.

چکیده

از جمله مباحثی که از دیرباز تاکنون اندیشۀ قرآن پژوهان را به خود معطوف‌نموده‌است، مسئلۀ وجود یا عدم وجود واژگان قرآنی برگرفته از زبان‌های دیگر (موسوم به بحث واژگان دخیل) است. در این میان، پاره‌ای مبانی فکری و اعتقادی موجب شده تا عده‌ای از مستشرقان در برابر این موضوع، موضع ویژه‌ای اتخاذ نمایند و به‌کار رفتن تعدادی واژۀ دخیل درقرآن را دلیل بر غیر وحیانی بودن و اقتباس آن از کتب ادیان سابق تلقی نمایند. باور ما آن است که استفاده از تعداد اندکی واژۀ قرضی پدیده‌ای کاملاً طبیعی و در راستای فرایند وام‌گیری زبانی در دیگر زبان‌ها بوده است. این نوشتارکوششی است، در جهت اثبات نادرستی مبانی نظری بعضی مستشرقان که در سه حوزۀ غیرامّی بودن پیامبر(ص)، غیروحیانی بودن قرآن و عدم تأثیرپذیری آن از کتب آسمانی ادیان سابق از آن‌ها بحث می‌شود.
 

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Orientalists and the issue of loan-words in the Holy Qur’an

نویسنده [English]

  • Farzaneh sadat Tabatabaei

Master of Science in Quran Education Mofid University, Qom, Iran.

چکیده [English]

The issue of the existence or non-existence of Qur'anic words derived from other languages (called the discussion of loan-words) is one of the issues that have long been discussed by the Qur’anic scholars. Therefore, due to some intellectual and religious principles, some Orientalists have taken a special stance on this issue and consider the use of a number of loan-words from other languages in the Holy Qur’an as the reason to regard the Holy Qur’an as a non-revealed book adapted from the books of the former religions. We believe that the use of a few borrowed words from other languages in the Qur’an has been quite natural and it is according to the process of lexical borrowing in the other languages. This article attempts to prove the falsity of the theoretical foundations of some Orientalists with regard to three issues, 1. The literacy of the Prophet (PBUH), 2. The Holy Qur’an as a non-revealed book, and 3. Non-adaptation of the Qur'an from the scriptures of the former religions.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • orientalists
  • loaned words
  • lexical borrowing
  • a non-revealed book

  1. ابن عطیه آندلسی، عبدالحق بن غالب، المحررالوجیزفی تفسیرالکتاب العزیز، بیروت، دارالکتب العلمیه، 1422ق.
  2. الابیاری، ابراهیم، الموسوعه القرآنیه، بی‌جا، مؤسسه سجل العرب، 1405ق.
  3. آرلاتو، آنتونی، در آمدی بر زبان شناسی تاریخی، یحیی مدرّسی، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 1373.
  4. الامین النعیم، عبدالله محمد، الاستشراق فی السیرة النبویه، بی‌جا، المعهدالعالمی للفکرالاسلامی، 1417ق.
  5. بدوی، عبدالرحمن، دفاع از قرآن در برابر آرای خاورشناسان، مترجم: سیدحسین سیدی، مشهد، به‌نشر، 1383.
  6. بلومفیلد، لئونارد، زبان، علی محمد حق شناس، تهران، مرکز نشر دانشگاهی، 1379.
  7. ثعالبی، عبدالرحمن بن محمد، جواهر الحسان فی تفسیر القرآن، بیروت، داراحیاءالتراث العربی، 1418ق.
  8. جفری، آرتور، واژه هاى دخیل در قرآن، فریدون بدره‌ای، تهران، انتشارات توس، 1386.
  9. دوبلوا، فرانسوا، «بررسی تأثیر زبان‌های آرامی ـ سریانی در زبان قرآن»، مرتضی کریمی‌نیا، نشر دانش، شمارۀ4، سال بیستم، زمستان1382.
  10. دورانت، ویلیام جیمز، تاریخ تمدن (عصر ایمان، بخش اول)، ابوطالب صارمی، ابوالقاسم پاینده، ابوالقاسم طاهری، تهران، سازمان انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی، 1366.
  11. دهخدا، علی اکبر، لغت نامه، تهران، مؤسسۀ انتشارات و چاپ دانشگاه تهران، 1372.
  12. رامیار، محمود، تاریخ قرآن، تهران، امیر کبیر، 1369.
  13. رضایی اصفهانی، محمدعلی، «بررسی دیدگاه خاورشناسان دربارۀ تأثیرپذیری قرآن از فرهنگیهودی و مسیحی»، قرآن پژوهی خاورشناسان، شمارۀ هشتم، سال پنجم، بهار و تابستان1389.
  14. رضوان، عمربن ابراهیم، آراء المستشرقان حول القرآن الکریم و تفسیره، الریاض، دارالطیبه، 1413ق.
  15. زرکشی، محمدبن عبدالله، البرهان فی علوم القرآن، بیروت، دارالمعرفة، 1410ق.
  16. زمانی، محمد حسن، «مفهوم شناسی، تاریخچه و دوره‌های استشراق»، قرآن و مستشرقان، شمارۀ اول، زمستان 1385 .
  17. خلیلی، عباس، پرتو اسلام (ترجمۀ کتاب فجر الاسلام)، تهران، اقبال، 1337 .
  18. سالم الحاج، ساسی، نقد الخطاب الاستشراقی، بیروت، دارالمدار الاسلامی، 2002 م.
  19. سیوطی، جلال الدین، ترجمه الاتقان فی علوم القرآن، سید مهدی حائری قزوینی، تهران، امیرکبیر، 1380.
  20. الصاوی الجوینی، مصطفی، شیوه‌هاى تفسیری قرآن، موسی دانش، حبیب روحانی، مشهد، آستان قدس، 1387.
  21. طبری، ابوجعفرمحمدبن جریر، جامع البیان فی تفسیر القرآن، بیروت، دارالمعرفة، 1412ق.
  22. علی، جواد، تاریخ مفصّل عرب قبل از اسلام، محمدحسین روحانی، بی جا، نشر آویشن، 1367.
  23. غراب، احمدعبدالحمید، الاستشراق، بی‌جا، المنتدی الاسلامی، 1423ه.ق.
  24. گلدزیهر، ایگناس، گرایش‌های تفسیری در میان مسلمانان، سید‌ناصر طباطبایی، تهران، ققنوس، 1383.
  25. مصباح یزدی، محمد تقی، قرآن شناسى، قم، مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی، 1380.
  26. معرفت، محمدهادی، شبهات و ردود حول القرآن، قم، مؤسسه التمهید، 1423ق.
  27. معمربن مثنی، ابوعبیده، مجاز القرآن، قاهره، مکتبة الخانجی، 1381ق.
  28. مقدادی، فؤاد کاظم، الاسلام وشبهات المستشرقین، بی جا، المجمع العالمی لاهل البیت(ع)، 1416ق.
  29. مطهری، مرتضی، پیامبر امّی، قم، صدرا، 1377.
  30. ناتل خانلری، پرویز، زبان شناسی و زبان فارسی، تهران، انتشارات توس، 1366.
  31. نیکلسون، رینولد. ا، تصوف اسلامی و رابطۀ انسان و خدا، محمدرضا شفیعی کدکنی، بی‌جا، انتشارات سخن.
  32. وات، مونتگمری، محمد، پیامبر و سیاستمدار، اسماعیل والی زاده، تهران، کتاب‌فروشی اسلامیه، 1344.
    1. Rippin, Andrew, “foreign vocabularies”, Encyclopedia of Quran, vol.2, pp 226-237