نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 دانشجوی دکتری رشتۀ علوم قرآن و حدیث دانشگاه کاشان،کاشان، ایران.

چکیده

التفسیر البیانی للقرآن الکریم اثر عایشه عبدالرحمن معروف به بنت‌الشاطی از جملۀ آثار موفق گرایش تفسیر ادبی معاصر محسوب می‌شود. بنت‌الشاطی ادعا می‌کند، اصلی‌ترین مبنای فکری امین خولی ـ بنیان‌گذار گرایش تفسیر ادبی ـ یعنی فهم قرآن به عنوان متنی ادبی و تطبیق قواعدِ فهمِ متونِ ادبی بر قرآن را جهت فهم درست آن پذیرفته است اما این نوشته بر آن است تا نشان دهد، وی به کفایت قرآن، یعنی بی‌نیازی فهم قرآن از داشتن اطلاعات تاریخی پیشینی، نیز به اصالت مفهومی قرآن[1]، یعنی اصل بودن مفهوم در برابر عبارات زیبای ادبی قرآن قائل است. بنابراین می‌توان گفت، بنت‌الشاطی برخلاف امین خولی، تطبیق تمامی قواعد فهم متون ادبی بر قرآن را لازم نمی‌داند. البته او با اجرای عمدۀ مراحل پیشنهادی امین خولی توانسته است، اثری مقبول و به دور از اسرائیلیات و با بهره‌گیری از دانش زبان‌شناسی بیافریند. بنا براین در این نوشتار پس از بیان خلاصه‌ای از روش امین خولی، مطابق آنچه در مقدمۀ بنت‌الشاطی آمده است، اشتراکات وتفاوت‌های مبانی تفسیری بنت‌الشاطی با امین خولی به صورت گسترده آشکار می‌شود.
 



[1]. این دو اصطلاح را بنت الشاطی در التفسیر البیانی للقرآن الکریم به کار نبرده است و نویسندگان این مقاله جهت رساندن مطلب آن‌ها را جعل کرده‌اند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Bent Al-Shaty’s position in literary interpretation

نویسندگان [English]

  • Azam Pooyazadeh 1
  • Mohaddetheh Imani 2

1 Associate Professor, Department of Quran and Hadith Sciences, University of Tehran, Tehran, Iran.

2 PhD student of Quran and Hadith Sciences University of Kashan, Kashan, Iran.

چکیده [English]

Altfsir Albiani Lel Quarn Al-Karim the  work of Ayesha 'Abd Al-Rahman, known as Bennet al-Shati, is considered as  one of the successful works of contemporary literary interpretation.Bint Al-Shati claims that she has accepted the main intellectual basis of Amin Kholi, the founder of the trend of literary interpretationfor a better comprehension and that means, understanding the Qur’an as a literary text and applying the rules of understanding the literary texts on the Qur’an, but this is about to show that she adequately ascribes the Qur'an, namely, the lack of understanding of the Quran from having a priori historical information, also refers to the conceptual authenticity of the Quran, that is, the essence of the concept versus the beautiful Qur’anic literary expressions and she values these two issues. Therefore, it can be said that Bint al-Shati, unlike Amin Kholi, believes that  it is not necessary to apply all the rules of understanding literary texts to the Qur’an. Of course, with the major implementation of the Amin Kholi's proposed steps has been able to create an admirable work, far from Israelis and using linguistic knowledge .So, in this paper, after summarizing the method of Amin Kholi  according to what is stated in the preface of Bint Al-Shati , the similarities and differences between the interpretive bases of Bint Al-Shati and Amin Kholi are explored.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Literary interpretation
  • Bint Al-Shati
  • Interpretative Foundations
  • Qur'anic perspectives
  • Altfsir Albiani Lel Quarn Al-Karim

  1. ابوزید، نصر حامد، معناى متن، مترجم: مرتضی کریمى نیا، تهران، طرح نو، 1380 ش.
  2. ایازى، ‏سید محمد على، المفسرون حیاتهم و منهجهم، تهران، چاپ اوّل، وزارت ارشاد، 1373ش/ 1414ق‏.
  3. بنت‌الشاطی، عایشه عبدالرحمن، التفسیرالبیانی للقرآن‌الکریم، مصر، چاپ چهارم، دارالمعارف، 1387ق/1968م.
  4. ـــــــــــــ، اعجاز بیانى قرآن، مترجم: حسین صابرى، تهران، علمى فرهنگى، 1376 ش.
  5. پروینی، خلیل، «نگاهی به متن ادبی و اجزای تشکیل دهندۀ آن»، مجلۀ علمی پژوهشی دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران،، شمارۀ 159- تابستان و پاییز 1380ش 158.
  6. حاکم نیشابوری، ابو عبدالله، المستدرک علی الصحیحین، ج 2، بیروت-لبنان، چاپ اول، دار ابن حزم، 1428ق/2007م.
  7. خولی، امین، تفسیر، دایرة المعارف الإسلامیة، ج 5، ترجمۀ احمد شنتاوی و دیگران، بیروت، دارالفکر، 1933م.
  8. ـــــــــــــ، مقاله البلاغة، دایرة المعارف الإسلامیة، ج 4، ترجمۀ احمد شنتاوی و دیگران، بیروت، دارالفکر، 1933م.
  9. ـــــــــــــ، مناهج التجدید فی النحو و البلاغة و التفسیر و الادب، بیروت، چاپ اول، دارالمعرفة، 1961م.
  10. دشتی، سید محمود، اسباب نزول، در دایرة المعارف قرآن کریم، ج8، تهیه و تدوین: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی - مرکز فرهنگ و معارف قرآن، قم، چاپ اول، مؤسسۀ بوستان کتاب قم، 1383ش.
  11. رشید، رضا، تفسیر القرآن الحکیم الشهیر بتفسیر المنار، بیروت- لبنان، چاپ دوم، دارالمعرفه، 1354ق.
  12. رومی، فهد بن عبدالرحمن بن سلیمان، اتجاهات التفسیر فی القرن الرابع العشر، ج3، بیروت، چاپ سوم، مؤسسۀ الرسالة، 1418ق/ 1997م.
  13. سیوطى، جلال الدین، الإتقان فی علوم القرآن، بیروت، چاپ دوم‏، دار الکتاب العربى، 1421ق / 2001م.
  14. شاکر، محمد کاظم، مبانى و روش‌هاى تفسیرى، قم‏، چاپ اوّل، مرکز جهانى علوم اسلامى1382.
  15. شرقاوی، عفت محمد، الفکرالدینی فی مواجهة العصر: دراسة تحلیلیه لاتجاهات التفسیر فی العصر الحدیث، بیروت، چاپ دوم، دار العودة، 1979م.
  16. شریف، محمد ابراهیم، إتجاهات التجدید فی تفسیر القرآن فی مصر، قاهره، چاپ اول، دارالتراث، 1402ق/ 1982م.
  17. صاوی جوینی، مصطفی، التفسیر الادبی للنص القرآنی، اسکندریة، منشأة المعارف، بی تا.
  18. طباطبایى، سید محمد حسین، ‏قرآن در اسلام، تهران، چاپ دوم، دار الکتب الاسلامیه، 1353ش ‏.
  19. طیب حسینی، سید محمود، با بنت‌الشاطی در التفسیر البیانی، آینۀ پژوهش، شمارۀ 113، 1387ش.
  20. ـــــــــــــ، تفسیر ادبی، در دایرة المعارف قرآن کریم، ج8، تهیه و تدوین: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی - مرکز فرهنگ و معارف قرآن، قم، چاپ اول، مؤسسۀ بوستان کتاب قم، 1389ش .
  21. علوى مهر، حسین، روش‌ها و گرایش‌هاى تفسیرى، قم، چاپ اوّل، اسوه، 1381ش ‏.
  22. على الصغیر، محمد حسین، المبادی العامة لتفسیر القرآن‏، بیروت‏، چاپ اوّل، دار المؤرخ العربى، 1420ق/ 2000م.
  23. غازى، عنایة، أسباب النزول القرآنی، بیروت، چاپ اوّل، دار الجیل، 1411ق/ 1991م ‏.
  24. فیض کاشانی، محمد محسن، تفسیر الصافی، تهران، مکتبه الصدر، 1415ق.
  25. قربانی زرین، باقر، دانشنامه جهان اسلام، بنیاددائره المعارف اسلامی، تهران، 1382 .
  26. کریمی‌نیا، مرتضی، «امین خولی و بنیادگذاری مکتب ادبی در تفسیر»، برهان و عرفان، شمارۀ ششم، 103، زمستان1389.
  27. ویلانت، جریان‌شناسی تفاسیر قرآن در دورۀ معاصر، مترجم: مهرداد عباسی، آینۀ پژوهش، شمارۀ 86، خرداد و تیر 1383ش.