نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشیار دانشگاه مفید، قم، ایران.

چکیده

خداوند یکی از معجزه‌های پیغمبر خاتم(ص) را کتاب ختمی قرآن قرار داد. این معجزه، سراسر دورۀ ختمی از ظهور پیغمبر خدا(ص) تا پایان این جهان و برپایی جهان آخرت را فرامی‌گیرد. چگونه است که خداوند یکی از معجزه‌های جاودان پیغمبر خود(ص) را کتاب یا کلام قرار داده و نبی(ص) و وصی(ع) را مأمور به ابلاغ، حفظ، تعلیم و تفسیر آن کرده است؟ مناسبت میان سخن وکلام بودن معجزۀ ختمی و مخاطبان عام آن را باید در ورود عقل انسانی به مرتبه‌ای متمایز از پیش جست؛ معجزه‌ای که بتواند همیشه و در همه جا و در همۀ احوال برای عقل حاضر باشد. سراسر این سخن، کلام و کتاب، از واژه‌ها تا ترکیب‌ها و از گسترۀ معانی آن تا سراسر واقع، به علم بی‌پایان الهی مستند است و شرح و تفسیر واقع آن نیز به علم لدنی و بی‌مرز و کرانۀ نبی(ص) و وصی(ع) سپرده شده است. مخاطبان در فهم مقاصد این کتاب، باید همواره شأن اعجازی آن را در نظر داشته باشند. این توجه موجب می‌شود تا مخاطبان شرایط بهره‌مندی از پیغام‌های آن را در خود فراهم سازند. در مراجعه به اعجاز ختمی قرآن، دانش بلاغت، به مثابه‌ یک دانش که علوم زبانی، منطقی و معرفت‌شناختی را در خود جمع کرده است، ضرورت دارد. در این نوشتار، رابطه و مناسبت میان معجزۀ ختمی قرآن با خاصیت عقلی انسان پایۀ نیازمندی به دانش بلاغت در فهم بهتر این معجزه قرار داده شده است.
 

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The necessity of rhetoric knowledge in the interpretation of the miraculous character of the Qur’an; the seal of divine books

نویسنده [English]

  • Amir Divani

Associate Professor Mofid University, Qom, Iran.

چکیده [English]

 God has introduced one of the miracles of the Last Prophet (PBUH) the Qur’an; the seal of divine books. This miracle will persist throughout the post-Prophet period; from the advent of the Prophet (PBUH) until the end of this world and the coming of Resurrection and the establishment of the Hereafter. But why did God determine one of His prophet’s (PBUH) eternal miracles as a book or speech? And commanded the Prophet (PBUH) and the Imams (AS) to communicate, preserve, teach, and interpret it? The proportion of the word and speech in the noble Qur’an; the miracle of the last Prophet, to his general audience is related to the rational development of man at a higher level than the past; a miracle that can exist forever in everywhere and in all circumstances for reason. All words, speech and the book, from words to combinations of words and from the scope of meanings to the real world, are related and connected to eternal divine knowledge, and authentic interpretation of the verses of the Qur’an is also referred to the infinite God-given knowledge of the Prophet (PBUH) and the Prophet’s successors (AS). To understand the aim of this book, audiences must always consider its miraculous status. Considering this matter makes it possible for the audience to benefit from its messages. When referring to the miraculous Qur’an, it is necessary to have knowledge of rhetoric, as a knowledge that includes linguistic, logic and epistemology. In this paper, the relationship between the miracle of the Qur'an as God's last book with the intellectual property of man is the basis of the necessity for knowledge of rhetoric to better understand this miracle.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Book of God؛ Prophet Muhammad (PBUH)؛ the Qur’an
  • miraculous book؛ rhetoric؛commentary

  1. ابن سینا، حسین بن عبدالله، رسالۀ نفس، با مقدمه، حواشی و تصحیح دکتر موسی عمید، همدان، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی و دانشگاه بوعلی سینا، چاپ دوم، 1383.
  2. تفتازانی، سعد الدین، شرح المختصر، قم، انتشارات کتبی نجفی، جلد دوم، بی‌تا.
  3. حلّی، جمال الدین، کشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد، تصحیح استاد حسن‌زادۀ آملی، قم، مؤسسه النشر الاسلامی، بی‌تا.
  4. راغب اصفهانی، حسین بن محمد، المفردات فی غریب القرآن، دفتر نشر الکتاب، چاپ دوم، 1404 ق.
  5. سکاکی، یوسف بن ابی‌بکر، مفتاح العلوم، بیروت، دارالکتاب العلمیه، چاپ دوم، 1407 ق.
  6. شیرازی(ملاصدرا)، صدرالدین، الحکمه المتعالیه فی الاسفار العقلیه الاربعه، قم، منشورات مصطفوی، چاپ دوم، جلد اول، 1368.
  7. شیرازی(ملاصدرا)، صدرالدین، شرح الاصول الکافی، تصحیح محمد خواجوی، تهران، مؤسسۀ مطالعات و تحقیقات فرهنگی، چاپ اول، جلد اول، 1366.
  8. طبرسی، احمد بن علی، الاحتجاج، قم، دارالاسوه للطباعه و النشر، چاپ پنجم، جلد دوم، 1424 ق.
  9. فارابی، ابونصر، السیاسه المدنیه، تهران، انتشارات الزهراء، چاپ اول، 1366.
  10. فولادوند، محمد مهدی، ترجمۀ قرآن کریم، قم، دارالقرآن الکریم، چاپ اول، 1378.
  11. کلینی، محمد بن یعقوب، اصول کافی، ترجمۀ حسین استادولی، قم، دارالثقلین، چاپ اول، جلد اول، 1390.
  12. لاهیجی، ملاعبدالرزاق، گوهر مراد، تهران، نشر سایه، چاپ اول، 1383.
  13. مازندرانی، ملا محمد صالح، شرح جامع الکافی، الاصول و الروضه، تهران، مکتبه الاسلامیه، جلد اول، 1383.