نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانش‌آموخته کارشناسی ارشد معارف قرآن دانشگاه مفید، قم، ایران.

چکیده

تمثّل واژه‌ای قرآنی و دارای بار و معنایی فلسفی است. در قرآن کریم، این کلمه تنها در آیه «فأَرْسَلْنا إِلَیْها رُوحَنا فَتَمَثَّلَ لَها بَشَراً سَوِیًّا» (مریم/17) به کار رفته است؛ اما آیات بسیاری، حکایت از وقوع و جاری بودن مسأله تمثّل در موارد متعدد دارد و این امر، باعث اهمیت بیشترموضوع شده است. از نمونه‌های تمثّل در قرآن، می‌توان به تمثل فرشتگان، تمثّل شیطان، تمثّل افعال و صفات، مشاهدات پیامبر در معراج، تمثّلات در رؤیاها و... اشاره کرد.از منظرعلامه طباطبایی(ره)، معنا و حقیقت تمثل در قرآن عبارت از این است که موجودی فرا مادی بدون این‌که هویت و حقیقت خودش را از دست دهد، در حواس بشر، به صورت مثالی ظهور پیدا کند، مانند این‌که فرشته‌ای برای مریم(س) در صورت انسانی متمثّل شد. هدف اصلی این پژوهش، تبیین حقیقت تمثّل و بیان مصادیق قرآنی آن است و در پی آنیم که نشان دهیم تفسیر شریف المیزان با صبغه فلسفی خود توانسته است علاوه بر تبیین حقیقت تمثل، به شرح و تفسیر برخی از آیات با توجه به مساله تمثل بپردازد.
 

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Explaining the symbolic representation and its uses in the Qur’an from the perspective of Tafsir al-Mizan

نویسنده [English]

  • Mohammad Ghafoorimanesh

Master of Science in Quran Education Mofid University, Qom, Iran.

چکیده [English]

Symbolic representation is a Quranic term which connotes a philosophical meaning. In the Holy Qur'an, this word is used only in the verse﴿فأَرْسَلْنا إِلَیْها رُوحَنا فَتَمَثَّلَ لَها بَشَراً سَوِیًّا﴾ (مریم/17) but many cases indicate the use and existence of representation in the Quran and this has increased the importance of this issue. From samples of the use of symbolic representation in the Quran, one can refer to the symbolic representation of angles, representation of Satan, representation of actions and attributions, sightings that the Prophet observed on his Night Journey and the Heavenly Ascent, symbolic representation of dreams and etc.
According to Allameh Tabatabai’s view, the meaning and reality of symbolic representation in the Qur'an is that a metaphysical being is embodied as an imaginal being through human senses without losing his nature and identity like when an angel appeared to Mary (S) in a human form.
The main purpose of this research is to explain the truth of symbolic representation in the Quran and to mention its Qur'anic samples. And also this research seeks to show that prominent book of al-Mizan, with his philosophical approach, has been able, in addition to explain the truth of symbolic representation, to describe and interpret some verses with regard to the issue of symbolic representation.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Tafsir al-Mizan
  • the world of analogies؛ symbolic representation؛ embodiment

  1. قرآن کریم.
  2. آمدی، سیف‌الدین، غایه المرام فی علم الکلام، المجلس الأعلی للشئون الاسلامیه، القاهره، 1391ق.
  3. ابن‌منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، تحقیق جمال‌الدین میردامادی، چ سوم‏، بیروت، دار صادر، 1414ق.
  4. بستانی، فؤاد افرام، فرهنگ ابجدی عربی- فارسی، ترجمه رضا مهیار، انتشارات اسلامی، تهران، 1375ش.
  5. تفتازانی، سعد الدین، شرح المقاصد، منشورات الرضی، قم، 1409ق.
  6. حسن زاده آملی، حسن، انسان در عرف عرفان، سروش، تهران، 1377ش.
  7. راغب اصفهانی، حسین بن محمد، المفردات فی غریب القرآن‏ تحقیق: صفوان عدنان داودی‏، چ اول‏، دمشق بیروت‏، دارالعلم الدار الشامیه، 1412 ق‏.
  8. ربانی گلپایگانی، علی، وحی شناسی، رائد، قم، 1391ش.
  9. سبزواری، ملا هادی، اسرار الحکم، المکتبه الاسلامیه، تهران، 1362ش.
  10. سبزواری، ملا هادی، رسائل حکیم سبزواری، تعلیق و تصحیح و مقدمه سید جلال الدین آشتیانی، اسوه، 1370ش.
  11. سید رضی، محمد بن حسین، نهج البلاغه، ترجمه: محمد دشتی، نشتا، قم، چ ششم، 1388ش.
  12. شعرانی، ابو الحسن، نثر طوبی، کتاب فروشی اسلامیه، چ دوم، 1398ق.
  13. شهرستانی، عبد الکریم، نهایه الاقدام فی علم الکلام، مکتبه الثقافه الدینیه، بی جا، بی تا.
  14. شیرازی، صدر الدین محمد بن ابراهیم، الاسفار الاربعه، انتشارات مصطفوی، قم، بی تا.
  15. طباطبایی، سید محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، چ پنجم، قم، دفتر انتشارات اسلامی جامعه‏ی مدرسین حوزه علمیه قم، 1417 ق‏.
  16. ------------------، نهایه الحکمه، تصحیح و تعلیق الشیخ عباسعلی الزارعی السبزواری، مؤسسه النشر الاسلامی، قم، 1427ق.
  17. طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، انتشارات ناصر خسرو، تهران، ‏1372ش.‏
  18. طریحی، فخرالدین، مجمع البحرین، تحقیق سید احمد حسینی کتابفروشی مرتضوی‏، ‏تهران‏، چ‌سوم‏، 1375 ش‏.
  19. فراهیدی، خلیل بن احمد، کتاب العین‏، انتشارات هجرت‏، قم‏، چ دوم‏، 1410ق‏.
  20. قرشی، سید علی اکبر، قاموس قرآن، تهران، دار الکتب الإسلامیه، چ ششم‏، 1371 ش.‏‏
  21. قیصری، داوود، شرح فصوص الحکم، تحقیق: آیه الله حسن حسن زاده آملی، بوستان کتاب، قم، 1382ش.
  22. لاهیجی، عبد الرزاق، گوهر مراد، وزارت ارشاد اسلامی، تهران، 1372ش.
  23. مصطفوی، حسن‏، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، تهران، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ‏1360 ش.‏
  24. وجدی مصری، محمد فرید، دایره المعارف القرن العشرین، دار المعرفه، بیروت، 1971م.