نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانش‌آموخته کارشناسی ارشد معارف قرآن دانشگاه مفید، قم، اریان.

چکیده

جنبه اخلاقی و عقلانی آزمون ابراهیم7 در ماجرای ذبح فرزندش اسماعیل7 را از ابعاد مختلفی می‌توان بررسی کرد. در این میان دیدگاه‌های عقل‌گرایی افراطی و ایمان‌گرایی، نمی‌توانند برداشت درستی از این ماجرا داشته باشند و هرکدام، طبق مبانی خود، به نحوی این عمل ابراهیم7 را مخالف عقل و اخلاق اعلام می‌دارند، از یک سو طرفداران عقل‌گرایی این ماجرا را ناهماهنگ با داده‌های عقلانی دیده و در‌برابر‌آن به شدت موضع‌گیری می‌کنند و از سویی دیگر ایمان‌گرایان نیز عقل و ایمان را در تعارض و تضاد با هم می‌بینند و ایمان را ترجیح می‌دهند. رویکرد انتقادی نیز با گذار از ایمان‌گرایی و عقل‌گرایی افراطی زمینه فکری مناسبی را برای ورود به ایده عقل‌گرایی معتدل مهیا می‌سازد و در نهایت، تنها رویکرد عقل‌گرایی معتدل است که می‌تواند عدم تعارض عقل و ایمان را در این ماجرا اثبات کرده وغیراخلاقی نبودن عمل ابراهیم7 را ثابت کند. بنابراین، دیدگاه، بندگی و تسلیم محض بودن ابراهیم7 و فرزندش اسماعیل7 عین عقل و اخلاق است، چراکه هر دو برمبنای اهل خرد، به حد و حدود داشتن عقل و ناتوانی آن در شناخت کامل حقایق هستی واقفند و می‌دانند که حقیقت این فرمان الهی از محدوده ادراک عقلی آنان فراتر است. ازاین‌رو از سر‌تدبیر و آگاهی، تسلیم امر الهی شده جهت اجابت امر محبوب که از جان گرانقدرتر و از هر امر مقدسی مقدس‌تر است از خود و داشته‌های خود می‌گذرند تا این سرسپردگی را به اوج رسانده و صدق خود رادر وادی بندگی عیان گردانند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Place of intellect and faith in sacrificing Ismael Holiness

نویسنده [English]

  • Marzie Alirezaee

Master of Science in Quran Education Mofid University, Qom, Aryan.

چکیده [English]

The ethical and rational aspect of Ibrahim's test in sacrificing his son, Ismael, can be studied from different aspects. Extremist rationalism and faith-oriented viewpoints cannot have a correct understanding from this issue and each of them believes this action is in contrast with moral and intellect based on their own knowledge. The supporters of rationalism consider this issue inharmonious with rational points and they extremely disagree with it. From Islamists believe point of view the intellect and faith are in contrast with each other and they prefer faith. Critical approach also provides a suitable mental basis for the entrance to moderate rationalism idea according to faith-oriented and extremist rationalism and finally, it is only the moderate rationalism approach which can prove the compatibility of intellect and faith in this event. In addition it can prove that Ibrahim's action has not been moral. According to this attitude the servitude and submission of Ibrahim and his son, Ismael, is in harmony with intellect and moral since both of them have knowledge the realities of the world based on reason and they know that the truthfulness of this divine mandate is above their intellectual understanding. Therefore, they bow to the divine mandate for the fulfilling of his orders who is precious and the most holly one. They forget about themselves and ignore their belongings to extent this slavery to the highest point and show their honesty in servitude.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • incompatibility؛ the intellect and faith؛ sacrificing؛ Ismael
  • rationalism؛ faith-oriented؛ kiyerkegard

  1. قرآن کریم؛
  2. آمدی، عبدالواحد، غررالحکم و دررالکلم، ترجمه: محمد علی انصاری، قم، دارالکتاب، بی تا؛
  3. پترسون، مایکل و دیگران، عقل و اعتقاد دینی، ترجمه: احمد نراقی و ابراهیم سلطانی، تهران، طرح نو، 1376؛
  4. جعفری، محمد، عقل و دین از منظر روشنفکران دینیمعاصر، قم، صهبای یقین، 1386؛
  5. جوادی آملی، عبدالله، شریعت در آیینه معرفت، تهران، نشر رجاء، 1372؛
  6. ـــــــــــــــــ، ، منزلت عقل در هندسه معرفت دینی، قم، اسراء، 1386؛
  7. حکیمی، محمد رضا، مکتب تفکیک، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، 1375؛
  8. ساجدی، ابوالفضل و مشکی، مهدی، جستارهایی در باب دین، قم، مؤسسه امام خمینی، 1386؛
  9. سلیمانی اردستانی، عبدالرحیم، «خردورزی در ماجرای ذبح فرزند توسط ابراهیم خلیل»، فصلنامه علمی پژوهشی انجمن معارف اسلامی ایران، ش 2، 1384؛
  10. شریفی، احمد، عقل و وحی، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، 1382؛
  11. صادقی، ‌هادی، عقلانیت ایمان، قم، کتاب طه، 1386.
  12. ژیلسون، اتین، عقل‌و‌وحی در‌قرون وسطی، ترجمه: شهرام پازوکی، تهران، مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، 1371؛
  13. قمی، شیخ عباس، مفاتیحالجنان، ترجمه: کوه کمره ای، تهران، صبا، 1380؛
  14. کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، تهران، اسلامیه، 1362؛
  15. وحیدی، شهاب الدین، عقل در ساحت دین، قم، دانشگاه ادیان و مذاهب، 1387؛
  16. ویلیام، لگن، کتاب مقدس، ترجمه: فاضل خان همدانی، تهران، ‌اساطیر، 1380.