نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانش آموخته مقطع کارشناسی ارشد معارف قرآن، دانشگاه مفید، قم، ایران.

چکیده

در این پژوهش برآنیم به بررسی و نقد یکی از نگرش‌‌های مطرح شده از سوی بعضی از پژوهشگران مسلمان معاصر در خصوص داستان‌‌های قرآن بپردازیم که چنین ادعا نموده‌اند که این داستان‌ها غیر واقعی و اسطوره‌ای است. نگرشی که به نظر می‌رسد خمیر مایه آن وارداتی و برگرفته از آراء بعضی از فیلسوفان غربی باشد که زبان دین و گزاره‌‌های دینی را اسطوره‌ای خوانده اند که هیچ بهره‌ای از واقعیت و معرفت بخشی ندارد و اساس و مرجع این گزاره‌ها را احساسات درونی دینداران معرفی نموده اند.
از آن جا که نقد ما تنها متوجه مدعیان مسلمان این نگرش می‌باشد، با وجود بررسی آیاتی که به بیان هدف و جایگاه قصص می‌پردازد، برصحت یا بطلان این نظر به داوری خواهیم نشست در این رابطه ابتدا مروری برمعانی و تعاریفی که از واژه اسطوره شده خواهیم داشت، سپس با اشاره به جایگاه چنین تفکری از سوی فیلسوفان غربی در حوزه دین به معنای اعم و در حوزه قرآن کریم از سوی افرادی همچون دکتر خلف الله، ادله و استدلال‌‌های او و همفکرانش را با نگرش معنایی قرآن به این واژه با طرح آیات مربوطه مقابله خواهیم نمود تا به نتیجه مطلوب که به روشنی در قرآن مطرح گردیده نائل آئیم.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

A Criticism on the Claim of Myth Entering into the Quran

نویسنده [English]

  • Mohammad Sadoughi

Master of Science in Quran Education, Mofid University, Qom, Iran.

چکیده [English]

ln this investigation we are going to study and criticize one of the theories which had been raised by some of the contemporary Muslim researchers concerning Quran’s stories. They have claimed that these stories are unreal and legendary- an attitude whose origin seems to be from Western philosophers who call the religious language and propositions “myth”, which bears no relevance to reality and knowledge. These philosophers have declared that these interpretations are basically and originally the intuitions of religious people.
Since our criticism is only concerned with Muslims who make this claim, we are going to judge the truth or fallacy of this theory by studying the verses which are talking about the goal and stance of Quran’s stories. For the first step we will take a look at the meanings and definitions offered for the word “myth”. Then by pointing out the status of this Western philosophers’ thought in its general sense in the realm of religion and that of some people like Dr.Khalf Allah in the realm of Quran, we will counter argue Dr. Khalf Allah and his sympathizers’ reasons and rationales by looking into the relevant Quran verses to find out the meaning of the word “myth” in order to come to the desirable conclusion presented in the Quran.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Alavlyn mythology
  • Propositions of knowledge: Quran’s stories: myth in the Quran

  1. قرآن کریم
  2. آلوسی، سید محمود، روح المعانی فی تفسیر القرآن کریم، بیروت: دارالکتب العلمیه، 1415ق.
  3. ابن‌کثیر، اسماعیل بن عمر، تفسیر القرآن العظیم، بیروت: دارالکتب العلمیه، 1199ق.
  4. الهاشمی، احمدجواهر البلاغه فی المعانی و البیان و البدیع، قم: مرکز النشر التابع لمکتب العلام الاسلامی، 1375ش.
  5. الیاده، میرچا، اسطوره رویا راز، مترجم: رویا منجم، تهران: انتشارات فکر روز، بی تا.
  6. تهامی، فاطمه «مفهوم سنن الهی در تفسیر المنار»- مجله آئینه پژوهش- ش60.
  7. جعفری، محمد تقی، ترجمه و تفسیر نهج البلاغه، تهران: دفتر نشر و فرهنگ اسلامی، 1359.
  8. حسینی (ژرفا)، سید ابوالقاسم، مبانی هنری قصه‌‌های قرآن، مرکز پژوهش‌‌های اسلامی صدا و سیما، 1377ش.
  9. حقی بروسوی، اسماعیل، تفسیر روح البیان، بیروت، دارالفکر، بی تا.
  10. خانی، رضا، ترجمه بیان السعاده فی مقامات العباده- انتشارات دانشگاه پیام نور، 1372ش.
  11. خطیب، عبدالکریم، القصص القرآنی فی منطوقه و مفهومه، بیروت: دارالمعرفه، بی تا.
  12. خلف الله، محمد احمد، الفن القصصی فی القرآن الکریم، (بی جا) مؤسسه انتشارات العربی، 1999م.
  13. رجبی، محمود، روش تفسیر قرآن، پژوهشکده حوزه و دانشگاه1383، .
  14. زمخشری، محمود، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل، بیروت: دارالکتاب العربی، 1407ق.
  15. ساجدی، ابوالفضل، زبان دین و قرآن، قم: موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، 1385ش.
  16. شاذلی، سید بن قطب بن ابراهیم، التصویر الفنی فی القرآن، بیروت، دارالشروق للنشر و التوزیع، 1945م.
  17. شاکر، محمد کاظم، قرآن درآیینه پژوهش، نشر هستی نما، 1381ش.
  18. طباطبائی، سید محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه، 1417ق.
  19. فخرالدین رازی، محمد بن عمر، مفاتیح الغیب، بیروت: دارا احیاء التراث العربی، 1420ق.
  20. فراهیدی، خلیل ابن احمد، کتاب العین، قم: انتشارات هجرت، 1410ق.
  21. کراب، آلکساندر، جهان اسطوره شناسی، مترجم: جلال ستاری، تهران: نشر مرکز، بی تا.
  22. گلدتسیهر، ایگناتس، العقیده و الشریعه فی الاسلام، مترجم: محمد یوسف موسی، قاهره: دارالکاتب، 1921م.
  23. مصطفوی، حسنالتحقیق فی کلمات القرآن الکریم، تهران: مؤسسه الطباعه و النشر، 1375ش.
  24. مغنیه، محمد جواد، تفسیر الکاشف، تهران: دارالکتب الاسلامیه، 1424ق.
  25. معرفت، محمد‌هادی، شبهات ورود حول القرآن الکریم، مؤسسه التمهید، چ سوم، 1385ش.
  26. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیه، 1374ش.
  27. موسوی همدانی، سید محمد باقر، ترجمه تفسیر المیزان، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه، 1374ش.