نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشگاه مفید، قم، ایران.

2 دانش آموخته مقطع کارشناسی ارشد معارف قرآن، دانشگاه مفید، قم، ایران.

چکیده

در قصص قرآن، سه واژه قریب المعنی «أهل»، «آل» و «أهل بیت» در مورد خاندان نبوت، به کار رفته است؛ در احادیث واژه "عترت" نیز آمده است که از حیطه بررسی قرآنی خارج است.
در این مقاله با بررسی دقیق کاربردهای قرآنی«أهل»، «آل» و «أهل بیت» و با عنایت به سیره حضرت نوح‏۷ وحضرت لوط‏۷ و حضرت ابراهیم‏۷ در آیات مکی، و تأکید سوره تحریم، معلوم می‌شود که برخلاف دلالت عرفی، صرف همسر و فرزند پیامبر بودن نه تنها شرافت و صلاحیت معنوی انتساب به خاندان نبوت را پدید نمی آورد بلکه از هلاکت و جهنمی شدن هم مانع نمی شود و قرابت نسبی و سببی، به عنوان شرط لازم، قدر متیقن بلکه ظاهر تمام اطلاقات قرآن در باب «أهل النبی‌» است که در فهم صحیح و دقیق آیه تطهیر و اختصاص آن به أهل بیت معصوم پیامبر اسلام، نقش مهمی دارد.
 

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The Successors Of The Prophet Mohammad Status In Ray Of The Terminology Of "Ahl" "Aal", "Ahlulbayt" in the Quranic Stores

نویسندگان [English]

  • Seyyed Abolfazl Mousavian 1
  • Mohammad Sadoughi 2

1 Assistant Professor Mofid University, Qom, Iran.

2 Master of Science in Quran Education, Mofid University, Qom, Iran.

چکیده [English]

In Quran’s stories there are 3 words about prophet Mohammad’s family, "Ahl"  "Aal", "Ahlulbayt" whose their meanings are so close to eachother. in some hadiths, there’s the term "Etrat" but it is out of Quran’s studies.
In this study by scrutinizing the literal and Quranic meaning of "Ahl", "Aal"  "Ahlulbayt" and by paying attention to Noah (PBUH), Lot (PBUH) and Ibrahim’s lifestyle, in mecca’s verses and emphasizing on Surat al-Tahrim, it will be made clear that in spite of common reasoning being prophet’s wife or child does not guarantee that they won’t be punished in the hell. And even it doesn’t guarantee that they had the spiritual honor and competence of being totally connected to Prophet Mohammad’s family.
Relating to Islam’s prophet as a relative by marriage and a blood relation, is an essential condition but it is not sufficient! Because being Ahlul Bait, is much more comprehensive than being his wife or child.     It plays an important role in understanding completely and truly the verse "Tathir", and its allocation to Ahlulbayt of prophet Mohammad (PBUH).

کلیدواژه‌ها [English]

  • Ahl: Aal
  • Ahlul Bait: VersePurification

  1. قرآن کریم
  2. آلوسی، سید محمود؛ روح المعانی، بیروت، دار احیاء التراث العربی، بی تا.
  3. ابن حبان؛ الصحیح، تحقیق شعیب الارنؤوط، بیروت ، مؤسسة الرسالة، چاپ دوم، 1414ه.ق.
  4. ابن کثیر، اسماعیل؛ تفسیر القرآن العظیم، قاهره، دار الحدیث، 1408ه.ق.
  5. ابن جوزی، عبدالرحمن بن علی؛ زاد المسیر، بیروت، دارالفکر، چاپ اول، 1407ه.ق.
  6. ابن العربی، ابوبکر؛ احکام القرآن، تحقیق محمد عبدالقادر عطاء، بیروت، دارالفکر، بی تا.
  7. ابن فارس، احمد؛ معجم مقائیس اللغة، قم، مکتب الاعلام الاسلامی، چاپ اول، 1404ه.ق.
  8. ابن منظور، محمد بن مکرم؛ لسان العرب، بیروت، دارصادر، 1414ه.ق.
  9. ابو حیان، محمد بن یوسف؛ البحر المحیط، تحقیق عادل احمد عبدالموجود و علی محمد معوض، بیروت، دارالکتب العلمیة، چاپ اول، 1422ه.ق.
  10. ایجی، عضد الدین؛ المواقف، تحقیق عبدالرحمن عمیره، بیروت، دارالجیل، چاپ اول، 1417ه.ق.
  11. بیضاوی، عبدالله بن عمر؛ انوار التنزیل و اسرار التاویل، بیروت، دارالکتب العلمیة، چاپ اول، 1408ه.ق
  12. تفتازانی، مسعود بن عمر؛  شرح المقاصد فی علم الکلام، پاکستان، دار المعارف النعمانیة، چاپ اول، 1401ه. ق.
  13. حاکم حسکانی، عبید الله بن عبدالله بن احمد؛ شواهد التنزیل لقواعد التفضیل، تهران، تحقیق محمد باقر بهبودی، نشر مجمع احیاء الثقافة الاسلامیة، چاپ اول، 1411ه.ق.
  14. حویزی، عبد علی بن جمعه عروسی؛  نورالثقلین، تحقیق سید هاشم رسولی محلاتی، قم، نشر علمیه، چاپ دوم، بی تا.
  15. راغب اصفهانی، حسین بن محمد؛  مفردات الفاظ القرآن، تحقیق ندیم مرعشلی، قم، المکتبة المرتضویة، بی تا.
  16. زمخشری، محمود بن عمر؛ الکشاف عن حقائق غوامض التاویل، قم، نشر ادب الحوزة، بی تا.
  17. سعدی، ابو جیب؛  القاموس الفقهی، دمشق، داراالفکر، چاپ اول، 1408ه.ق.
  18. سیوطی، جلال الدین؛  الدار المنثور فی التفسیر المأثور، بیروت، دارالفکر، 1403ه. ق.
  19. شوکانی، محمد بن علی؛  فتح القدیر الجامع بین فنی الروایة و الداریة من علم التفسیر،  بی جا، بی تا.
  20. شهرستانی، محمد بن عبدالکریم؛ الملل و النحل، تحقیق عبدالامیر علی مهنا و علی حسن فاعور، بیروت، دار المعرفة، چاپ اول، 1410ه.ق.
  21. شیخ صدوق، محمد بن علی بن بابویه؛ عیون أخبار الرضا۷، تحقیق حمید رضا مستفید و علی اکبر غفاری، تهران، نشر صدوق، چاپ اول، 1372.
  22. عسکری، هلال حسن بن عبد الله؛ الفروق اللغویة، قم، مکتبة بصیرتی، 1353.
  23. طباطبایی، محمد حسین؛ المیزان فی تفسیر القرآن، قم، نشر اسماعیلیان، چاپ دوم، 1393ه.ق.
  24. طبرسی، ابوعلی فضل بن حسن؛ مجمع البیان لعلوم القرآن، تحقیق سید هاشم رسولی محلاتی، بیروت، دار احیاء التراث العربی، چاپ اول، 1406ه.ق.
  25. طبری، محمد ابن جریر؛ جامع البیان فی تفسیر آی القرآن، تحقیق خلیل المیس و صدقی جمیل عطارد، بیروت، دارالفکر، 1415ه.ق.
  26. فخر رازی، فخرالدین محمد بن عمر؛ التفسیر الکبیر، قم، نشر ادب الحوزة، چاپ اول، بی تا.
  27. فراهیدی، خلیل بن احمد؛ العین، ترتیب و تحقیق محمد حسن بکائی، قم، مؤسسة نشر الاسلامی، چاپ اول، 1414ه.ق.
  28. فیومی، احمد بن محمد؛ المصباح المنیر، تحقیق محمد محی الدین عبدالحمید، قاهره، انتشارات حجازی، 1347ه.ق.
  29. قرطبی، محمد بن احمد؛ الجامع لاحکام القرآن، بیروت، دار احیاء التراث العربی، چاپ دوم، 1405ه.ق.
  30. قلعجی، محمد رواس؛ قنیبی، حامد صادق؛ معجم لغة الفقهاء، بیروت، دار النفائس، چاپ دوم، 1408ه.ق.
  31. قمی مشهدی، محمد بن محمدرضا؛  کنز الدقائق و بحر الغرائ، تهران، سازمان چاپ وانتشارات وزارت ارشاد اسلامی، چاپ اول، 1368.
  32. متقی هندی، متقی بن حسام الدین؛ کنز العمال فی سنن الاقوال و الافعال، بیروت، مؤسسة الرسالة، 1409ه.ق.
  33. مکارم شیرازی، ناصر؛ تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیة، چاپ هفدهم، 1374.
  34. مصطفوی، حسن؛ التحقیق فی کلمات القرآن، تهران، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، 1360.