نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار دانشگاه مفید، قم، ایران.

چکیده

سوره‌های توبه و مائده حاوی مهمترین دستورات ثابت اسلام از جمله امور اقتصادی در دوره گسترش اسلام است. تأمل در محتوای آن برای شرایط فعلی جامعه ایران که در پی بهره گیری از تجربه صدر اسلام است مفید است. سؤال اصلی مقاله آن است که اصول اقتصادی که قرآن در دوره اخیر رسالت (پس از فتح مکه) بیان کرده کدامند و چه حقیقتی را آشکار می‌کند؟ آیا می‌توان با استفاده از آن تشخیص داد که مهمترین مباحث اقتصادی در جریان گسترش جامعه چیست و بر روی کدام مطلب باید در شرایط مذکور تکیه کرد؟
فرضیه مقاله که با تامل در قرآن اثبات شده آن است که قرآن در سالهای پایانی رسالت و به عنوان مهمترین دستورات اقتصادی بر معیار‌های همکاری اجتماعی و لزوم انجام تعهدات و اصلاح نظام درآمد دولت، دوری جریان وجوه نقدینگی از هر گونه فساد مالی، هدایت دارایی‌های مالی به سمت تولید و بهبود نظام توزیع داوطلبانه در کنار نظام توزیع مجدد درآمد الزامی و معیار تولید و مصرف تاکید دارد.
سوره‌های توبه و مائده حاوی مهمترین دستورات ثابت اسلام از جمله امور اقتصادی در دوره گسترش اسلام است. تأمل در محتوای آن برای شرایط فعلی جامعه ایران که در پی بهره گیری از تجربه صدر اسلام است مفید است. سؤال اصلی مقاله آن است که اصول اقتصادی که قرآن در دوره اخیر رسالت (پس از فتح مکه) بیان کرده کدامند و چه حقیقتی را آشکار می‌کند؟ آیا می‌توان با استفاده از آن تشخیص داد که مهمترین مباحث اقتصادی در جریان گسترش جامعه چیست و بر روی کدام مطلب باید در شرایط مذکور تکیه کرد؟
فرضیه مقاله که با تامل در قرآن اثبات شده آن است که قرآن در سالهای پایانی رسالت و به عنوان مهمترین دستورات اقتصادی بر معیار‌های همکاری اجتماعی و لزوم انجام تعهدات و اصلاح نظام درآمد دولت، دوری جریان وجوه نقدینگی از هر گونه فساد مالی، هدایت دارایی‌های مالی به سمت تولید و بهبود نظام توزیع داوطلبانه در کنار نظام توزیع مجدد درآمد الزامی و معیار تولید و مصرف تاکید دارد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Economic Principles of the Late Era of Prophecy (After the Conquer of Mekka) with a look on the verse of Surah Ma'idah and Surah Tawbah

نویسنده [English]

  • Majid Rezaie Davani

Assistant Professor Mofid University, Qom, Iran.

چکیده [English]

Surah Ma'idah and Surah Tawbah contain the most important fixed commands of Islam including the economic issues in the era of spread of Islam. Contemplation in the contents would be beneficial to the current conditions of Iran, which seeks to utilize the experiences of early Islam.
This paper questions what are the economic principles which Quran has specified in the late era of prophecy (after the conquer of Mekka), and what reality do they reveal? Can the most important economic issues in the spread of a society be understood from these principles? Which subject need to be emphasized in the aforementioned conditions?
The hypothesis of this article which is proved by contemplation in Quran is that in the final years of Prophecy, the Quran -giving economic instructions- focuses on the criteria of social cooperation, necessity of commitment and reform of government revenue, distancing the cash flow from any financial corruption, guidance of financial assets toward production and improvement of voluntary distribution system along with the mandatory system of income redistribution and criteria of production and consumption.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Economic Verses؛ Islamic Economics؛ Magnets؛ Cairns؛ Spend؛Tax
  • The Late Era Of Prophecy

  1. قرآن کریم
  2. بازرگان، مهدی؛  سیر تحول قرآن 1(مجموعه آثار)، جلد12، تهران، شرکت سهامی انتشار، چاپ اول، 1386.
  3. بهجت پور، عبدالکریم؛ تفسیر تنزیلی، مبانی، اصول، قواعد و فواید، تهران، سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، 1392.
  4. بهجت پور، عبدالکریم؛ شناختنامه تنزیلی سوره‌های قرآن کریم، قم، موسسه تمهید، 1394.
  5. حرّ عاملی، شیخ محمد بن الحسن؛ وسائل الشیعة، تهران، المکتبة الاسلامیة، 1403ه.ق.
  6. حکیمی، محمدرضا؛ حکیمی، محمد؛ حکیمی، علی؛  الحیاة، تهران، مکتب نشر الثقافة الاسلامیة، 1367.
  7. رشیدرضا، سیدمحمد؛ تفسیر المنار، بیروت، دارالمعرفة للطباعة والنشر، چاپ دوم، بی تا.
  8. رضایی دوانی، مجید؛ نگاهی اجمالی به سیر نزول آیات اقتصادی، مجموعه مقالات معرفت قرآنی، قم، انتشارات دانشگاه مفید، 1395.
  9. رضی، الشریف ابوالحسن محمد؛  نهج‌البلاغه، تحقیق صبحی الصالح، قم، مرکز البحوث الاسلامیة، 1395ه.ق.
  10. سیوطی، جلال الدین عبدالرحمن؛ الدر المنثور فی التفسیر بالمأثور، قم، منشورات مکتبة آیة الله العظمی المرعشی النجفی، 1404ه.ق.
  11. طباطبایی، سید محمد حسین؛ المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، منشورات موسسة الاعلمی للمطبوعات، 1394ه.ق.
  12. طبرسی، ابوعلی الفضل بن حسن؛ مجمع البیان، 5جلد (10 جزء)،  قم، کتابفروشی اسلامیه، 1380ه.ق.
  13. طبری، أبوجعفر محمد بن جریر؛ تفسیر الطبری (جامع البیان فی تفسیر القرآن)، بیروت، دارالمعرفة، چاپ اول، 1406ه.ق.
  14. طوسی، شیخ ابوجعفر محمد بن الحسن؛  التبیان فی تفسیر القرآن، بیروت، دار احیاء  التراث العربی، بی تا.
  15. قرطبی، محمد بن احمد؛ الجامع الأحکام القرآن، بیروت، دار احیاء التراث العربی، 1965م.
  16. معرفت، محمدهادی؛ التمهید فی علوم القرآن، قم، مؤسسه فرهنگی تمهید، 1386.
  17. موسوی دارابی، علی؛ نصوص فی علوم القرآن، مشهد، بنیاد پژوهش‌های قرآنی، 1382.
  18. نراقی، مولی احمد؛ عوائد الایام، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، 1417ه.ق.
  19. نوری الطبرسی، میرزا حسین؛ مستدرک الوسائل ومستنبط الوسائل، قم، مؤسسة آل البیت لإحیاء التراث، 1407ه.ق.
  20. یوسفی، محمدرضا؛ در جستجوی آرمان شهر نبوی (رویکرد اقتصادی- سیاسی ابوذر)، قم، انتشارات دانشگاه مفید، 1386.