نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشیار دپارتمان فلسفه دانشگاه مفید، قم، ایران.

چکیده

انسان، به مثابۀ موجود آگاه، به هیچ امری از امور به اندازۀ خود آگاهی ندارد. آگاهی از اشیاء تابعی از آگاهی به خود است. در این آگاهی به خود، انسان دائما خود را به یاد دارد و امکان فراموش کردن خود در چنین موجودی تصور نمی‌رود. در عین حال، آیه‌ای از کتاب خدا فراموشی انسان از خود را تعلیم می‌دهد. عامل این فراموشی به فراموشی دیگری بازمی‌گردد؛ وقتی انسان خدا را فراموش کند خود را نیز به فراموشی می‌سپارد. در تبیین این تعلیم، فیلسوفان از یک سو و مفسران از سوی دیگر، تحقیقاتی را به انجام رسانده‌اند. تبیین ملاصدرا و تبیین علامه طباطبائی، به عنوان بهره‌مندان از دانش فلسفه و تفسیر، در این گفتار آورده می‌شود. در جنب این تلاش‌ها، کوشش شده است تا میان فراموش کردن خود، به مثابۀ یک عمل اختیاری و بدکرداری، رابطه‌ای به میان آورده شود که سابقۀ آن، خدا را فراموش کردن است؛ آن خدایی که مبدأ و غایت هر کردار پاک و نیک به او مرتبط است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Explaining the Relationship Between Misdeed and Forgetting Allah

نویسنده [English]

  • Amir Divani

Associate Professor, Department of Philosophy, Mofid University, Qom, Iran.

چکیده [English]

As a conscious being, human is not more aware of any other affair than of themself. Awareness of objects for a human is subordinate to awareness of themself. In this self-awareness, human is constantly thinking about themself  and the possibility of forgetting themself is unimaginable. However, one of the verses of the Quran points out self-oblivion of human beings.The cause of this self-oblivion is forgetting something else; when a human forgets Allah, they fall into self-oblivion. In expounding on this teaching, philosophers on one hand, and interpreters on the other have conducted some studies. This paper draws on the explanations provided by MullaSadra and AllamehTabataba’iwho are endowed with the knowledge of philosophy and interpretation. Besides, there has been an attempt to establish a relationship between self-oblivion as free will, and misdeed; a relationship which results from consigning Allah, who is associated with the source and extremity every good and pure deed, to oblivion.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Self-oblivion
  • Misdeed
  • Remembrance of Allah (Dhikr)
  • Self-awareness

  1. بحرانی، سید هاشم، البرهان فی تفسیر القرآن، جلد 4، قم، مؤسسه مطبوعاتی اسماعیلیان، چاپ سوم، 1334.
  2. ملاصدرا، الحکمة المتعالیة فی الاسفارالعقلیة الاربعه، جلد 9، قم، انتشارات مصطفوی، 1379.
  3.  ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ، الف، رسالة سه اصل، تهران، انتشارات بنیاد حکمت اسلامی صدرا، چاپ اول، 1381 (الف).
  4.  ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ، ج، کسر اصنام الجاهلیه، تهران، انتشارات بنیاد حکمت اسلامی صدرا، چاپ اول، 1381 (ب).
  5.  ـ ـ ـ ـ ـ ـ، د، المبدأ و المعاد، جلد 1، تهران، انتشارات بنیاد حکمت اسلامی صدرا، چاپ اول، 1381(ج).
  6. طباطبائی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، جلد 19، قم، جامعه مدرسین، بی‌تا.